Periodisering schema: omgaan met wisselende wedstrijdschema’s

Share

Hoewel het nog steeds gebruikelijk is voor amateur teams om hun wedstrijden op een vaste dag in de week te spelen, zien we bij professionele clubs dat er steeds meer wisselingen komen in de wedstrijddagen. Door de corona crisis en commerciële invloeden, zien we dat wedstrijden niet nog enkel in het weekend worden gespeeld (vrij – zon), maar dat ze over een langere periode worden verdeeld (vrij – din). Dit kan er voor zorgen dat een team een wedstrijd op vrijdag speelt, terwijl de volgende wedstrijd pas de week erna op dinsdag wordt gespeeld (dus 10 dagen tussen de wedstrijden). Of wanneer er een wedstrijd op dinsdag wordt gespeeld, kan de volgende wedstrijd zo maar op de vrijdag erna worden gespeeld (2 dagen tussen de wedstrijden). De variatie in deze wedstrijdschema’s hebben belangrijke consequenties voor de trainingsprogramma’s. Daarom zullen we in deze blog de basis principes van wekelijks periodisering schema bespreken, en zullen we voorbeelden geven van het verdelen van de belasting over de week afhankelijk van het wedstrijdschema (van 3 tot 10 dagen tussen de wedstrijden).

Supercompensatie principe

Er zijn twee belangrijke principes om mee rekening te houden voor een wekelijkse periodisering schema: supercompensatie en variatie. In het kort houdt supercompensatie in dat je het lichaam fysiek uitdaagt zodat het gaat herstellen tot boven het niveau van voor de fysieke prikkel (d.w.z. fitter worden). Een van de voorwaarden waaraan voldaan moet worden om supercompensatie plaats te laten vinden is dat het 48/72u tussen fysieke prikkels (conditionele sessie en/of wedstrijden) moet zitten. Als fysieke prikkels consequent korter op elkaar worden gepland, kan vermoeidheid zich opstapelen wat zorgt voor een afname van de prestatie van de spelers op de langere termijn kan zorgen. Als fysieke prikkels verder uit elkaar worden geplaatst, kan het zijn dat er geen supercompensatie optreedt: je behoudt de fysieke fitheid van de spelers, maar verbeteringen in de fysieke prestatie zullen waarschijnlijk niet optreden.

Training variatie principe

Het variatie principe is gelinkt aan supercompensatie. Zoals we hebben besproken, moet het lichaam zich herstellen tot boven het niveau van voor de fysieke prikkel. Om het herstel van het lichaam te bevorderen, wordt er geadviseerd om hoog-intensieve sessies af te wisselen met lager-intensieve sessies gedurende de week. Dit kan het best worden geïllustreerd als het verdelen van de belasting gedurende de week als een golfachtig patroon. Hierbij wordt de zwaarste trainingssessie in het midden van de week geplaatst, waarna de belasting in de dagen naar de wedstrijd toe weer afneemt (zodat de spelers fris aan de volgende wedstrijd starten).

Om deze principes toe te passen in een wekelijks schema, wordt er een onderscheid gemaakt tussen drie types trainingssessies: herstel sessies, conditioneel sessies en team-tactische sessies. Hierbij is het belangrijk om te beseffen dat wanneer een conditionele sessie wordt gepland er niet enkel een fysieke focus is (zie blog over tactische periodisering). Eerder worden er oefeningen gekozen die helpen bij het bouwen aan het team-tactische plan, waarbij deze dusdanig worden aangepast dat ze ook de juiste fysieke component bevatten.

Wekelijks periodisering schema

In figuur 1 hebben we enkele voorbeelden gegeven van hoe de belasting over de week verdeeld kan worden gedurende verschillende soorten trainingsweken. Hierbij moet worden opgemerkt dat deze schema’s niet volledig vast staan. Er kunnen aanpassingen worden gemaakt om het schema aan de wensen van de coach of de specifieke omstandigheden aan te passen. Als voorbeeld: de eerste twee dagen na een wedstrijd staan meestal in het teken van herstel. Vaak wordt op een van deze dagen een vrije dag in gepland. Het is echter aan de wensen van de coach (of de specifieke situatie) om te bepalen of het beter is om deze vrije dag op MD+1 of MD+2 te plannen.

Periodisering schema - wisselende wedstrijdschema's

Figuur 1: verdeling van belasting over de week voor verschillende type trainingsweken

Conditionele training binnen een wekelijks periodisering schema

Wat ook uit deze voorbeelden gehaald kan worden, is dat de conditionele sessie gepland wordt op MD-3 of MD-4 (met uitzondering van een situatie, die we later zullen bespreken). Afhankelijk van het type week is het beter om de conditionele sessie op MD-3 (kortere weken) of MD-4 (reguliere weken) te plannen. Maar nogmaals, dit zijn enkel richtlijnen. Afhankelijk van de specifieke situatie (bijv. extra vrije dagen), kan je afwijken van deze richtlijnen.

Zoals al is vermeld, is er een uitzondering wat betreft het plannen van de conditionele sessie op MD-3 of MD-4. Dit is de week waarbij er 4 dagen tussen wedstrijden zitten. In dit geval plan je een ‘underload conditionele sessie’: het doel is om de intensiteit van een fysieke training na te bootsen, maar tegelijkertijd is het volume lager. Stel dat je bijv. een 5v5 hebt gepland van 4 x 4min, dan kies je er nu voor om hetzelfde format toe te passen (d.w.z. zelfde afmetingen, zelfde regels etc.) maar je verminderd het aantal herhalingen (bijv.  2 x 4 min).

Het laatste aspect wat opgemerkt moet worden is dat in de langste week (9-10 dagen tussen wedstrijden) er een vriendschappelijke wedstrijd of trainingswedstrijd gepland kan worden. Aangezien je er altijd naar streeft om je fysieke training zo veel mogelijk op een wedstrijd te laten lijken, is er geen betere manier om dit te doen dan daadwerkelijk een vriendschappelijke wedstrijd of trainingswedstrijd (bijv. 9v9/11v11 met mogelijk een verminderd volume: 70min) te spelen! De week na deze wedstrijd kan dan weer worden gezien als een week waarbij er 5/6 dagen tussen de wedstrijd zitten, waarbij de verdeling van belasting ook het bijbehorende patroon volgt.

Conclusie

We zien dat er steeds meer wisselingen plaatsvinden in de wedstrijdschema’s van professionele teams. Dit daagt trainers en coaches uit om het optimale trainingsschema te ontwerpen. In deze blog hebben we twee basis principes van een wekelijkse periodiseringsschema besproken: supercompensatie en variatie. Daarnaast hebben we voorbeelden gegeven van hoe je de belasting over de week kan verdelen voor verschillenden type trainingsweken. Door de principes van supercompensatie en variatie toe te passen op deze voorbeelden, kan je aanpassingen maken zodat ze perfect aansluiten op jouw specifieke situatie!